تاریخ آخرین آپدیت 2026-02-13 توسط گروه پزشکی ویستان
در تهران، دکتر شهربانو کاظمی، دکتر فهیمه تفتی، دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیعزاده به عنوان برترین پزشکان در زمینه درمان دیسک کمر و سیاتیک شناخته شدند.
این پزشکان با بهرهگیری از تخصص و تجربه فراوان خود، از روشهای نوین درمانی و ورزشهای مناسب استفاده کردند و توانستندبه بیماران بسیاری کمک کنند تا بهبودی قابل توجهی در وضعیت سلامتی خود داشته باشند.
کلینیک ویستان و درمانگاه شبانهروزی نیز به عنوان مراکزی معتبر و فعال در این حوزه شناخته میشوند.
سیاتیک به دردی گفته می شود که در طول مسیر عصب سیاتیک حرکت می کند. عصب سیاتیک از باسن و هر پا به پایین حرکت می کند.
سیاتیک اغلب زمانی اتفاق می افتد که فتق دیسک یا رشد بیش از حد استخوان به ریشه های عصبی ستون فقرات کمری فشار وارد کند. این اتفاق “بالا دست” از عصب سیاتیک می افتد. این باعث التهاب، درد و اغلب کمی بی حسی در پای آسیب دیده می شود.
اگرچه درد همراه با سیاتیک می تواند جدی باشد، اما مواردی که به دلیل فتق دیسک ایجاد می شوند می توانند با درمان در عرض چند هفته تا چند ماه برطرف شوند. افرادی که سیاتیک شدید و ضعف جدی پا یا تغییرات روده یا مثانه دارند ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.
فهرست مطالب
سیاتیک چیست؟
سیاتیک درد عصبی ناشی از آسیب یا تحریک عصب سیاتیک شما است. علاوه بر درد، می تواند شامل سوزن سوزن شدن یا بی حسی در پشت یا باسن شما باشد که ممکن است به پایین ساق پا نیز سرایت کند. علائم شدیدتر نیز ممکن است.

عصب سیاتیک شما طولانی ترین و ضخیم ترین عصب بدن شما است. عرض آن تا 2 سانتی متر است
شما دو عصب سیاتیک دارید، یکی در هر طرف بدنتان. هر عصب سیاتیک از یک طرف از لگن و باسن شما عبور می کند.
هر کدام از آنها روی پا در سمت بدن شما پایین میروند تا زمانی که درست زیر زانو شما برسند. هنگامی که به آنجا می رسند، آنها به اعصاب دیگری تقسیم می شوند که به قسمت های پایین تر از جمله ساق پا، پا و انگشتان پا متصل می شوند.
داشتن سیاتیک به این معنی است که شما می توانید درد خفیف تا شدید را در هر جایی با اعصاب متصل به عصب سیاتیک تجربه کنید. این علائم می تواند کمر، باسن، باسن یا پاهای شما را تحت تاثیر قرار دهد. برخی علائم بسته به عصب(های) خاصی که تحت تاثیر قرار گرفته است ممکن است تا پاها و انگشتان پا گسترش یابد.
علائم سیاتیک:
درد سیاتیک می تواند تقریباً در هر نقطه ای از مسیر عصبی باشد. به خصوص به احتمال زیاد مسیری را از کمر تا باسن و پشت ران و ساق پا دنبال می کند.
درد می تواند از یک درد خفیف تا یک درد تیز و سوزان متفاوت باشد. گاهی اوقات مانند یک تکان یا شوک الکتریکی احساس می شود. هنگام سرفه یا عطسه یا نشستن طولانی مدت می تواند بدتر شود. معمولاً سیاتیک فقط یک طرف بدن را درگیر می کند.
برخی از افراد همچنین دارای بی حسی، گزگز یا ضعف عضلانی در ساق یا پا هستند. یک قسمت از پا ممکن است درد داشته باشد، در حالی که قسمت دیگر می تواند احساس بی حسی داشته باشد.

بیماری دیسک کمر چیست؟
ستون مهره یا ستون فقرات از 33 مهره تشکیل شده است که توسط دیسک های اسفنجی از هم جدا شده اند. ستون فقرات به 4 ناحیه تقسیم می شود:
- ستون فقرات گردنی. 7 مهره اول که در گردن قرار دارند.
- ستون فقرات قفسه سینه. 12 مهره بعدی که در ناحیه قفسه سینه قرار دارند.
- ستون فقرات کمری. 5 مهره بعدی که در قسمت پایین کمر قرار دارند.
- ستون فقرات خاجی. پایین ترین 5 مهره، واقع در زیر کمر، شامل 4 مهره تشکیل دهنده دنبالچه (دنباله)
ستون فقرات کمری از 5 بخش استخوانی در ناحیه کمر تشکیل شده است که در آن بیماری دیسک کمر رخ می دهد.
- دیسک برآمده. با افزایش سن، دیسک بین مهره ای ممکن است مایع خود را از دست داده و خشک شود. با این اتفاق، دیسک اسفنجی (که بین قسمت های استخوانی ستون فقرات قرار دارد و به عنوان یک ضربه گیر عمل می کند) بیشتر می شود. این ممکن است باعث شکستگی حلقه بیرونی سخت شود. این به داخل یا داخل حلقه اجازه می دهد تا بیرون بیاید. به این دیسک برآمده می گویند.
- پرگی یا فتق دیسک. عواملی که دیسک به شکستن ادامه می دهد، یا با فشار بر ستون فقرات، هسته پالپوس داخلی ممکن است در واقع از حلقه پاره شود. این یک دیسک پرگی یا فتق است. سپس قطعات دیسک می تواند روی ریشه های مواد عصبی واقع در فضای پشت دیسک فشار بیاورند. این می تواند باعث درد، ضعف، بی حسی یا تغییر در حس شود.
| ردیف | انواع ورزش کمک به دیسک کمر و سیاتیک | ردیف | انواع ورزش کمک به دیسک کمر و سیاتیک | ردیف | انواع ورزش کمک به دیسک کمر و سیاتیک |
| 1 | پیادهروی: یک فعالیت کمتاثیر است که به تقویت عضلات کمر و بهبود جریان خون کمک میکند. | 3 | پیلوتس: این ورزش به تقویت عضلات عمقی شکم و کمر میپردازد و میتواند به پایداری ستون فقرات کمک کند. | 5 | تمرینات کششی: حرکات کششی ساده مانند کشش همسترینگ، کشش پشت، و کشش عضلات لگن میتوانند به کاهش فشار روی عصب سیاتیک کمک کنند. |
| 2 | شنا: به ویژه سبکهای کرال سینه و پشت میتوانند فشار را از روی ستون فقرات بردارند و عضلات کمر و شکم را تقویت کنند. | 4 | یوگا: بسیاری از حرکات یوگا مانند حرکت گربه-گا، حرکت کودک، و حرکت سگ رو به پایین میتوانند به کشش و تقویت عضلات کمر کمک کنند. | 6 | تمرینات تقویتی: تمریناتی مانند پل (bridge)، اسکوات با وزنه سبک، و پلانک (plank) میتوانند به تقویت عضلات مرکزی بدن و کاهش فشار بر روی ستون فقرات کمک کنند. |
A spinal disk has a soft, jellylike center called a nucleus. The nucleus is encased in a tougher, rubbery exterior, known as the annulus. A herniated disk occurs when some of the nucleus pushes out through a tear in the annulus. A herniated disk is sometimes called a slipped disk or a ruptured disk.
دیسک ستون فقرات دارای یک مرکز نرم و ژله مانند به نام هسته است. هسته در قسمت بیرونی سختتر و لاستیکی قرار دارد که به آن حلقه معروف است. فتق دیسک زمانی رخ می دهد که بخشی از هسته از طریق پارگی حلقوی به بیرون فشار می آورد. فتق دیسک گاهی اوقات دیسک لغزنده یا دیسک پاره شده نامیده می شود.
نقل از سایت: https://www.mayoclinic.org/
علائم دیسک کمر:
بیشتر فتق دیسک ها در قسمت پایین کمر اتفاق می افتد، اما ممکن است در گردن نیز رخ دهد. علائم بستگی به محل قرارگیری دیسک و اینکه آیا دیسک به عصب فشار می آورد یا خیر بستگی دارد. فتق دیسک اغلب یک طرف بدن را تحت تاثیر قرار می دهد.

درد بازو یا پا. اگر فتق دیسک شما در قسمت پایین کمر باشد، معمولاً در ناحیه کمر، باسن، ران و ساق پا احساس درد می کنید. ممکن است در بخشی از پای خود نیز درد داشته باشید.
برای فتق دیسک در گردن، معمولاً بیشترین درد را در شانه و بازو احساس خواهید کرد. این درد ممکن است هنگام سرفه، عطسه یا حرکت در موقعیتهای خاصی به بازو یا پای شما وارد شود. درد اغلب به صورت تیز یا سوزش توصیف می شود.
بی حسی یا گزگز. افرادی که دچار فتق دیسک هستند، اغلب در قسمتی از بدن که توسط اعصاب آسیب دیده سرو می شود، بی حسی یا گزگز تابشی دارند.
ضعف. ماهیچه هایی که توسط اعصاب آسیب دیده خدمت می کنند تمایل به ضعیف شدن دارند. این می تواند باعث شود که شما زمین بخورید یا بر توانایی شما در بلند کردن یا نگه داشتن وسایل تاثیر بگذارد.
شما می توانید فتق دیسک بدون علامت داشته باشید. ممکن است ندانید که به آن مبتلا هستید مگر اینکه در تصویر ستون فقرات نشان داده شود.
ورزش برای دیسک کمر و سیاتیک
ورزش برای دیسک کمر و سیاتیک میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کند. با این حال، مهم است که قبل از شروع هر نوع ورزشی با دکتر شهربانو کاظمی، دکتر فهیمه تفتی، دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیعزاده به عنوان برترین پزشکان در زمینه درمان دیسک کمر و سیاتیک مشورت کنید.

در اینجا چند ورزش معمول و مفید برای دیسک کمر و سیاتیک آورده شده است:
1. کشش همسترینگ (Hamstring Stretch)
- نحوه انجام: روی کمر دراز بکشید و یک پا را به سمت بالا ببرید و با دست یا یک بند پشت ران را بگیرید. پای دیگر را خم کنید و کف پا را روی زمین بگذارید.
- مدت زمان: هر پا را به مدت 15-30 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 2-3 بار برای هر پا.
2. پل زدن (Bridging)
- نحوه انجام: روی کمر دراز بکشید، زانوها را خم کنید و کف پاها را روی زمین بگذارید. به آرامی لگن را از زمین بلند کنید تا بدن شما یک خط مستقیم از شانهها تا زانوها تشکیل دهد.
- مدت زمان: 5-10 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 10-15 بار.
3. کشش کمر به صورت خمیده (Knee to Chest Stretch)
- نحوه انجام: روی کمر دراز بکشید و یک زانو را به سمت قفسه سینه بکشید. پای دیگر را صاف نگه دارید.
- مدت زمان: 15-30 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 2-3 بار برای هر پا.
4. تمرینات تقویتی عمیق شکم (Deep Abdominal Strengthening)
- نحوه انجام: روی کمر دراز بکشید و زانوها را خم کنید. عضلات شکم را سفت کنید و سعی کنید کمر را به زمین فشار دهید.
- مدت زمان: 5-10 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 10-15 بار.
5. حرکت گربه-شتر (Cat-Cow Stretch)
- نحوه انجام: روی دستها و زانوها قرار بگیرید. ابتدا کمر را به سمت بالا قوس دهید (مثل گربه)، سپس کمر را به سمت پایین بیاورید و سر را بالا ببرید (مثل شتر).
- مدت زمان: هر حرکت را 5-10 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 10-15 بار.
6. کشش پیریفورمیس (Piriformis Stretch)
- نحوه انجام: روی کمر دراز بکشید، زانوها را خم کنید. یک پا را روی زانوی دیگر قرار دهید و با دستها از پشت ران پای پایینی بگیرید و به سمت قفسه سینه بکشید.
- مدت زمان: 15-30 ثانیه نگه دارید.
- تکرار: 2-3 بار برای هر پا.

نکات مهم:
- گرم کردن و سرد کردن: قبل و بعد از انجام ورزشها، حتماً بدن را گرم و سرد کنید.
- پرهیز از حرکتهای ناگهانی: از انجام حرکتهای ناگهانی و شدید که ممکن است باعث تشدید درد شوند خودداری کنید.
- تنفس صحیح: در هنگام انجام تمرینات به تنفس صحیح توجه کنید و نفس را حبس نکنید.
چه ورزش هایی به کاهش درد عصب سیاتیک کمک می کنند؟
چهار تمرین سیاتیک وجود دارد که متخصص ستون فقرات شما ممکن است برای کمک به کاهش درد عصب سیاتیک ناشی از بیماری دیسک دژنراتیو توصیه کند: کج شدن لگن، زانو به سینه، چرخش پایین تنه، و چهار دست و پا مقابل بازوها و پاها. هر تمرین کم تاثیر شامل دستورالعمل های مکتوب است که به شما کمک می کند برنامه تمرین خانگی سیاتیک خود را به خوبی تنظیم کنید.
ورزش معجزه درمان دیسک کمر و سیاتیک
درمان دیسک کمر و سیاتیک با ورزش میتواند بسیار مؤثر باشد، اما مهم است که این تمرینات با دقت و تحت نظارت یک فیزیوتراپیست یا دکتر شهربانو کاظمی، دکتر فهیمه تفتی، دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیعزاده به عنوان برترین پزشکان در زمینه درمان دیسک کمر و سیاتیک انجام شوند.
در زیر چند تمرین و نکتههای کلیدی برای مدیریت دیسک کمر و سیاتیک آورده شده است:
تمرینات کششی:
- کشش عضله همسترینگ:
- به پشت بخوابید و یک پا را به آرامی به سمت سقف بلند کنید، سپس زانو را به آرامی به سمت قفسه سینه بکشید.
- این کشش را به مدت 15 تا 30 ثانیه نگه دارید و سپس پا را عوض کنید.
- کشش کمر:
- به پشت بخوابید، زانوها را خم کرده و پاها را بر روی زمین بگذارید.
- زانوها را به آرامی به یک سمت حرکت دهید، در حالی که شانهها بر روی زمین باقی میمانند.
- این حالت را به مدت 15 تا 30 ثانیه نگه دارید و سپس به سمت دیگر حرکت دهید.
تمرینات تقویتی:
- پل (Bridge):
- به پشت بخوابید و زانوها را خم کرده، پاها را بر روی زمین بگذارید.
- با فشار دادن پاها به زمین، باسن را به آرامی از زمین بلند کنید تا یک خط مستقیم از شانهها تا زانوها تشکیل شود.
- این حالت را به مدت 5 تا 10 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت اولیه برگردید.
- حرکت سوپرمن (Superman):
- به شکم بخوابید و دستها و پاها را به صورت مستقیم روی زمین قرار دهید.
- دستها و پاها را به طور همزمان از زمین بلند کنید، به طوری که فقط شکم و لگن روی زمین باشند.
- این حالت را به مدت 2 تا 5 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت اولیه برگردید.
نکات مهم:
- مشاوره با پزشک: قبل از شروع هر برنامه ورزشی، با پزشک یا فیزیوتراپیست خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که تمرینات برای شرایط شما مناسب هستند.
- تمرینات تدریجی: از تمرینات ساده و سبک شروع کنید و به تدریج شدت و مدت زمان آنها را افزایش دهید.
- استراحت و بازیابی: به بدن خود استراحت دهید و به بازیابی آن توجه کنید. تمرینات را بیش از حد نکنید.
اهمیت ورزش:
ورزش منظم میتواند به تقویت عضلات کمر و بهبود انعطافپذیری کمک کند، که این عوامل میتوانند فشار روی دیسکهای ستون فقرات را کاهش دهند و دیسک کمر و سیاتیک را تسکین دهند. همچنین، ورزش میتواند به بهبود جریان خون و کاهش التهاب کمک کند.
دیسک کمر و سیاتیک میتواند باعث درد شدید و ناتوانکنندهای در ناحیه کمر و پاها شود که نیاز به درمان مناسب و مراقبتهای ویژه دارد.
تشخیص دیسک کمر و سیاتیک:
دیسک کمر و سیاتیک میتوانند باعث درد شدید و ناراحتیهای فراوانی شوند
تشخیص دیسک کمر و سیاتیک معمولاً با توجه به علائم بیمار، معاینه فیزیکی، و انجام تستهای تصویربرداری و تشخیصی انجام میشود. در ادامه به توضیحات کاملتری در مورد هر کدام از این مراحل پرداخته شده است:

1. تاریخچه پزشکی
برخی از سوالات رایج در مورد دیسک کمر و سیاتیک شامل موارد زیر میشود:
- زمان شروع درد
- محل دقیق درد
- نوع و شدت درد (تیز، مبهم، سوزش، و غیره)
- عواملی که درد را تشدید یا تخفیف میدهند
- سابقه آسیب یا مشکلات مشابه در گذشته
2. معاینه فیزیکی
پزشک ممکن است برخی از تستهای فیزیکی را انجام دهد تا به تشخیص مشکل کمک کند:
- بررسی قدرت عضلات و رفلکسها
- تستهای حرکتی برای ارزیابی دامنه حرکتی ستون فقرات
- تستهای عصبشناسی برای بررسی حساسیت پوست و عملکرد عصبی
3. تصویربرداری
اگر پزشک به دیسک کمر یا سیاتیک مشکوک باشد، ممکن است از روشهای تصویربرداری زیر استفاده کند:
- اشعه ایکس (X-ray): برای بررسی ساختار استخوانی و هر گونه ناهنجاری در ستون فقرات.
- تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI): برای نمایش دقیق تصاویر از دیسکها، عصبها و سایر بافتهای نرم.
- سیتی اسکن (CT scan): در صورتی که MRI ممکن نباشد یا نیاز به اطلاعات بیشتری باشد.
- میلوگرام: برای بررسی کانال نخاعی و عصبها با استفاده از ماده حاجب.
4. تستهای دیگر
در برخی موارد، پزشک ممکن است از تستهای دیگری نیز استفاده کند:
- الکترومیوگرافی (EMG): برای ارزیابی فعالیت الکتریکی عضلات و عملکرد عصبها.
- آزمایش خون: برای رد برخی از عفونتها یا بیماریهای التهابی.
تشخیص افتراقی
پزشک باید مطمئن شود که درد شما ناشی از دیسک کمر یا سیاتیک است و نه مشکلات دیگر مانند بیماریهای کلیوی، عفونتها، یا مشکلات عضلانی.
نتیجه گیری:
پس از بررسی تمامی اطلاعات، پزشک میتواند تشخیص دقیقی از وضعیت شما ارائه دهد و برنامه درمانی مناسبی را پیشنهاد دهد. این برنامه ممکن است شامل درمانهای دارویی، فیزیوتراپی، تغییرات در سبک زندگی، و در موارد شدید، جراحی باشد

انواع ورزش دیسک کمر و سیاتیک
ورزشهای مناسب برای دیسک کمر و سیاتیک به طور کلی شامل ورزشهایی هستند که به تقویت عضلات کمر، شکم، و پاها کمک میکنند و باعث کاهش فشار بر روی ستون فقرات میشوند.
پیشنهاد میشود که پیش از شروع هرگونه برنامه ورزشی با پزشک یا فیزیوتراپیست دکتر شهربانو کاظمی، دکتر فهیمه تفتی، دکتر مهسا موسوی و دکتر شبنم رفیعزاده به عنوان برترین پزش
در زمینه درمان دیسک کمر و سیاتیک مشورت کنید تا مطمئن شوید ورزشهای انتخابی برای وضعیت خاص شما مناسب هستند و از آسیبهای بیشتر جلوگیری میکنند.
انواع درمان دیسک کمر و سیاتیک:
درمانهای دیسک کمر و سیاتیک میتوانند بسته به شدت و نوع علائم متفاوت باشند. در ادامه به برخی از انواع درمانهای رایج اشاره میکنم:

1_درمانهای غیرجراحی
- استراحت و تغییر در فعالیتها:
- استراحت کوتاه مدت
- اجتناب از فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند
- داروها:
- مسکنهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن
- مسکنهای قویتر یا شلکنندههای عضلانی در صورت نیاز
- داروهای ضد افسردگی یا ضد تشنج برای دردهای عصبی
- فیزیوتراپی:
- تمرینات کششی و تقویتی
- درمانهای دستی
- الکتروتراپی و اولتراسوند
- تزریقات:
- تزریق استروئیدهای اپیدورال برای کاهش التهاب و درد
- تزریقات نقطه ماشهای برای کاهش اسپاسم عضلانی
- تغییرات سبک زندگی:
- کاهش وزن
- بهبود وضعیت نشستن و خوابیدن
- استفاده از کفشهای مناسب
2_درمانهای مکمل و جایگزین
- ماساژ درمانی:
- ماساژ عمیق بافت
- ماساژ سوئدی
- طب سوزنی:
- استفاده از سوزنهای نازک برای تحریک نقاط خاصی از بدن
- کایروپراکتیک:
- تنظیمات ستون فقرات برای بهبود تراز و کاهش درد
3_درمانهای جراحی
- دیسککتومی:
- برداشتن قسمتی از دیسک که به عصب فشار میآورد
- لامینکتومی:
- برداشتن قسمتی از استخوان یا بافتی که به عصب فشار میآورد
- فیوژن ستون فقرات:
- جوش دادن دو یا چند مهره به هم برای افزایش پایداری ستون فقرات
- توتال دیسک ریپلیسمنت:
- جایگزینی دیسک آسیبدیده با یک دیسک مصنوعی





